Kimyasal güvenlik ifadeleri, kimyasal maddelerin ve karışımların potansiyel tehlikelerini ve bu tehlikelerden korunma yöntemlerini standart bir dille anlatan, uluslararası düzeyde kabul görmüş kodlanmış cümlelerdir.

Geçmişte kullanılan R (Risk) ve S (Güvenlik) ibarelerinin yerini, günümüzde GHS (Küresel Uyumlaştırılmış Sistem) ve Türkiye’deki SEA (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama) yönetmeliği kapsamında H (Zararlılık) ve P (Önlem) ifadeleri almıştır. Bu ifadelerin ürün etiketlerinde ve Güvenlik Bilgi Formlarında (GBF/MSDS) bulundurulması yasal bir zorunluluktur.

İşte bu ifadelerin temel kategorileri ve en çok karşılaşılan örnekleri:

1. Zararlılık İfadeleri (H İfadeleri – Hazard Statements)

Kimyasal maddenin fiziksel, sağlıkla ilgili veya çevresel tehlikelerini tanımlar. “H” harfi ve ardından gelen üç haneli bir sayı ile kodlanır. Sayının ilk hanesi tehlikenin türünü belirtir (Örn: 2=Fiziksel, 3=Sağlık, 4=Çevre).

Kod	İfade
H200	Kararsız patlayıcı.
H201	Patlayıcı; kütlesel patlama zararı.
H220	Çok alevlenir gaz.
H224	Çok alevlenir sıvı ve buhar.
H225	Kolay alevlenir sıvı ve buhar.
H226	Alevlenir sıvı ve buhar.
H228	Alevlenir katı.
H240	Isıtıldığında patlamaya yol açabilir.
H270	Oksijenle temasında yangına yol açabilir veya yangını şiddetlendirebilir; oksitleyici.
H272	Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyici.
H280	Basınçlı gaz içerir; ısıtıldığında patlayabilir.
H290	Metalleri aşındırabilir.

2. Önlem İfadeleri (P İfadeleri – Precautionary Statements)

Kimyasalların kullanımı, depolanması, taşınması ve bertarafı sırasında alınması gereken tedbirleri belirtir. “P” harfi ve üç haneli bir sayı ile kodlanır. Önlem ifadeleri beş ana kategoriye ayrılır: Genel, Tedbir, Müdahale, Depolama ve Bertaraf.

Kod	İfade
H300	Yutulması halinde öldürücüdür.
H301	Yutulması halinde toksiktir.
H302	Yutulması halinde zararlıdır.
H304	Solunum yoluna nüfuz etmesi ve yutulması halinde öldürücü olabilir.
H310	Ciltle teması halinde öldürücüdür.
H311	Ciltle teması halinde toksiktir.
H312	Ciltle teması halinde zararlıdır.
H314	Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar.
H315	Cilt tahrişine yol açar.
H317	Alerjik cilt reaksiyonlarına yol açar.
H318	Ciddi göz hasarına yol açar.
H319	Ciddi göz tahrişine yol açar.
H330	Solunması halinde öldürücüdür.
H331	Solunması halinde toksiktir.
H332	Solunması halinde zararlıdır.
H335	Solunum yolu tahrişine yol açabilir.
H336	Rehavete veya baş dönmesine yol açabilir.
H340	Genetik hasara yol açabilir.
H350	Kansere yol açabilir.
H360	Üremeye zarar verebilir veya doğmamış çocukta hasara yol açabilir.
H370	Organlarda hasara yol açar.
H372	Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açar.

3. Çevresel Tehlike İfadeleri (H400 Serisi)

Doğaya, özellikle sucul yaşama ve ozon tabakasına verilen zararları belirtir.

Kod	İfade
H400	Sucul ortamda çok toksiktir.
H410	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, çok toksik etki.
H411	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki.
H412	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki.
H420	Üst atmosferdeki ozon tabakasına zarar vererek halk sağlığını ve çevreyi tehlikeye atar.

GHS Piktogramları nelerdir?

GHS Piktogramları, kimyasal maddelerin ve karışımların taşıdığı fiziksel, sağlıkla ilgili ve çevresel tehlikeleri hızlı ve evrensel bir şekilde iletmek için tasarlanmış standart grafik sembollerdir.

GHS (Küresel Uyumlaştırılmış Sistem) kapsamında belirlenen bu piktogramlar, dünyanın neresinde üretilirse üretilsin, bir kimyasalın tehlikelerinin herkes tarafından aynı şekilde anlaşılmasını sağlar. Türkiye’de de SEA (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama) yönetmeliği ile yasal olarak zorunlu kılınmıştır.

Görsel olarak tüm GHS piktogramları, beyaz bir arka plan üzerinde siyah bir sembolden oluşur ve kırmızı, elmas şeklinde (baklava dilimi) bir çerçeve ile sınırlandırılır.

Toplamda 9 adet temel GHS piktogramı bulunmaktadır. Bunlar tehlike türlerine göre üç ana kategoriye ayrılır:

1. Fiziksel Tehlike Piktogramları

• YANICI ALEVLENİR MADDE-GHS02

Kolayca tutuşabilen ve yanabilen kimyasalları belirtir. Yanıcı gazlar, aerosoller, sıvılar ve katılar için kullanılır

“Aerosoller; metal, cam veya plastikten yapılmış, tekrar doldurulamayan bir kap içerisinde, bir sıvı, macun veya toz ile birlikte ya da bunlar olmaksızın, basınç altında sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış veya çözünmüş gazlardır.

Bu kap; içeriğin bir gaz içerisinde asılı katı veya sıvı partiküller halinde, köpük, macun veya toz halinde ya da sıvı veya gaz durumunda dışarı atılmasını sağlayan bir tahliye (püskürtme) düzeneği ile donatılmıştır.”

“Aerosoller; alevlenir sıvılar, alevlenir gazlar veya alevlenir katılara ait GHS kriterlerine göre ‘alevlenir’ olarak sınıflandırılmış herhangi bir bileşen içermeleri durumunda, Kategori 1 veya Kategori 2 (Alevlenir Aerosol) olarak sınıflandırılmak üzere değerlendirilmelidir. Aerosoller şu şekilde kabul edilir:”

Alevlenmez (Yanıcı Olmayan): Alevlenir bileşenlerin konsantrasyonu %1’den az (< %1) ve yanma ısısı 20 kJ/g’dan düşük (< 20 kJ/g) ise.

Çok Kolay Alevlenir: Aşırı test yapılmasından kaçınmak için; alevlenir bileşenlerin konsantrasyonu %85’ten büyük (> %85) ve yanma ısısı 30 kJ/g’dan yüksek (> 30 kJ/g) ise.

Alevlenir Maddeler

Alevlenir Gaz: 20°C sıcaklıkta ve 101.3 kPa standart basınçta havada alevlenirlik aralığına sahip bir gazdır. Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar, test veya hesaplama yönteminin sonucuna bağlı olarak iki zararlılık kategorisinden birine atanır (ISO 10156:1996).

Alevlenir Sıvı: Parlama noktası 93°C’den yüksek olmayan bir sıvıdır. Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar, parlama noktası ve kaynama noktasına bağlı olarak dört zararlılık kategorisinden birine atanır.

Kategori 1	Kategori 2	Kategori 3	Kategori 4
Parlama noktası < 23 °C (73 °F) Başlangıç kaynama noktası ≤ 35 °C (95 °F)	Parlama noktası < 23 °C (73 °F) Başlangıç kaynama noktası > 35 °C (95 °F)	Parlama noktası ≥ 23 °C (73 °F) ve ≤ 60 °C (140 °F)	Parlama noktası > 60 °C (140 °F) ve ≤ 93 °C (200 °F)

Alevlenir Katılar

Kolayca tutuşabilen veya sürtünme yoluyla yangına neden olabilen veya yangına katkıda bulunabilen katılardır. Kolayca tutuşabilen katılar; yanan bir kibrit gibi bir tutuşturucu kaynakla kısa süreli temasında kolayca alev alabiliyorsa ve alev hızla yayılıyorsa tehlikeli olan toz, granül veya macunumsu maddelerdir.

Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar iki zararlılık kategorisinden birine atanır.

Kategori 1	Kategori 2
Metal Tozları: yanma süresi ≤ 5 dakika Diğerleri: ıslatılmış bölge yangını durdurmaz ve yanma süresi < 45 saniye veya yanma hızı ≥ 2.2 mm/saniye	Metal Tozları: yanma süresi > 5 ve ≤ 10 dakika Diğerleri: ıslatılmış bölge yangını en az 4 dakika boyunca durdurur ve yanma süresi < 45 saniye veya yanma hızı > 2.2 mm/saniye

Yanıcı maddelerle çalışırken kullanılan Önlem (P) İfadeleri, yangın riskini önlemek, olası bir parlama durumunda doğru müdahale etmek ve güvenli depolama sağlamak için kritiktir.

1. Yanıcı maddeler için Tedbir Amaçlı Önlemler

Bu kodlar, yangının başlamasını engellemek için alınması gereken aksiyonları içerir.

Kod	İfade ve Açıklama
P210	Isıdan, kıvılcımdan, alevden, sıcak yüzeylerden uzak tutun. – Sigara içilmez.
P211	Aleve veya diğer ateş kaynaklarına doğru püskürtmeyin. (Aerosoller için)
P220	Kıyafetlerden ve yanıcı malzemelerden uzak tutun.
P233	Kabı sıkıca kapalı tutun (Buharlaşmayı ve parlama riskini önlemek için).
P240	Kabı ve alıcı ekipmanı toprağa oturtun/bağlayın (Statik elektrik riskine karşı).
P241	Patlamaya dayanıklı elektrikli/havalandırma/tutuşturucu malzeme kullanın.
P242	Sadece ateş almayan (kıvılcım çıkarmayan) aletler kullanın.
P243	Statik boşalmaya karşı önleyici tedbirler alın.
P280	Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın.

2. Yangın Durumunda Müdahale

Bir parlama veya yangın anında yapılması gerekenleri tanımlar.

Kod	İfade ve Açıklama
P370 + P378	Yangın durumunda: Söndürme için uygun malzemeyi (Kuru kimyevi toz, CO2​, köpük vb.) kullanın.
P371 + P380	Büyük yangın durumunda: Alanı boşaltın ve yangınla mesafeli bir yerden mücadele edin.
P303 + P361 + P353	DERİ (veya saç) İLE TEMAS HALİNDE: Kirlenmiş tüm giysileri hemen çıkarın. Cildi suyla durulayın/duş alın.

3. Yanıcı Madde Güvenli Depolama

Yanıcı sıvıların ve gazların ortam şartlarını belirler.

Kod	İfade ve Açıklama
P403 + P235	İyi havalandırılmış bir alanda depolayın. Soğuk tutun.
P410 + P412	Güneş ışığından koruyun. 50°C’yi aşan sıcaklıklara maruz bırakmayın.
P405	Kilit altında saklayın.

4. Yanıcı Madde Bertaraf

Kod	İfade ve Açıklama
P501	İçeriği ve kabı yerel/bölgesel/ulusal mevzuata uygun tehlikeli atık toplama merkezine atın.

• AŞINDIRICI KOROZİF MADDE TEHLİKE İŞARETİ-GHS05

Cilt aşınması (korozyonu), bir test maddesinin dört saate kadar uygulanmasının ardından ciltte geri dönüşü olmayan hasarın meydana gelmesi anlamına gelir.

Kategori 1 Cilt Aşınması	Kategori 2 Cilt Tahrişi	Kategori 3 Hafif Cilt Tahrişi
Alt Kategori 1A • Maruz kalma < 3 dk • Gözlem < 1 saat Alt Kategori 1B • Maruz kalma < 1 saat • Gözlem < 14 gün Alt Kategori 1C • Maruz kalma < 4 saat • Gözlem < 14 gün	Draize Skoru ≥ 2.3 < 4.0 veya Kalıcı Enflamasyon	Draize Skoru ≥ 1.5 < 2.3

1. Korunma Yöntemleri (Önleme)

Maruziyeti engellemek için alınması gereken teknik tedbirlerdir.

Kod	İfade	Açıklama
P234	Sadece orijinal kabında saklayın.	Korozif maddeler uygun olmayan kapları (özellikle metal) delebilir.
P260	Tozunu/dumanını/sisini/buharını solumayın.	Akciğer dokusunda kalıcı hasar oluşmasını engellemek içindir.
P264	Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın.	Ciltte kalan eser miktardaki asit/bazın zamanla zarar vermesini önler.
P280	Koruyucu eldiven/gözlük/yüz siperi kullanın.	Kimyasal dirençli (Nitril, PVC vb.) ekipman seçimi zorunludur.

2. Acil Müdahale (İlk Yardım)

Temas durumunda hasarı minimize etmek için saniyelerin önemli olduğu bölümdür.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P301+P330+P331	YUTULDUĞUNDA: Ağzınızı çalkalayın. İstifra etmeye ÇALIŞMAYIN.	Madde dışarı çıkarken yemek borusuna ikinci kez zarar vermemelidir.
P303+P361+P353	CİLTLE TEMAS: Kirlenmiş tüm giysileri hemen çıkarın. Cildi suyla durulayın.	Kimyasal yanık derinleşmeden madde ciltten uzaklaştırılmalıdır.
P305+P351+P338	GÖZLE TEMAS: Su ile birkaç dakika durulayın. Varsa lensleri çıkarın.	Göz duşu veya akan su altında en az 15 dakika durulama yapılmalıdır.
P310	Hemen bir ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru arayın.	Aşındırıcı yanıkları tıbbi uzmanlık gerektirir.
P363	Kirlenmiş giysilerinizi yeniden kullanmadan önce yıkayın.	Kuruyan kimyasalın daha sonra tekrar cilde temasını önler.

3. Depolama ve Bertaraf

Aşındırıcı maddelerin lojistik güvenliğini sağlar.

Kod	İfade	Açıklama
P390	Maddi hasarı önlemek için döküntüleri toplayın.	Metalleri aşındıran döküntülerin ekipmanlara zarar vermesini engeller.
P405	Kilit altında saklayın.	Yetkisiz kişilerin ve çocukların erişimini engellemek zorunludur.
P406	Aşınmaya dayanıklı/iç kaplamalı bir kapta saklayın.	Özellikle asitler için polietilen veya cam kapların tercih edilmesi gerekir.
P501	İçeriği/kabı tehlikeli atık mevzuatına göre bertaraf edin.	Asidik veya bazik atıklar nötralize edilmeden kanalizasyona dökülmemelidir.

• OKSİTLEYİCİ MADDE TEHLİKE İŞARETİ

Oksitleyici Gazlar

Genellikle oksijen sağlayarak, diğer maddelerin yanmasına havadan daha fazla neden olan veya yanmasına katkıda bulunan herhangi bir gazdır. Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar, genellikle oksijen sağlayarak diğer maddelerin yanmasına havadan daha fazla neden olmaları veya katkıda bulunmaları temel alınarak tek bir zararlılık kategorisine atanır. Günümüzde birçok işyeri zararlılık iletişimi sistemi, oksitleyicileri (katılar, sıvılar, gazlar) bir kimyasallar sınıfı olarak kapsamaktadır.

Oksitleyici Sıvılar

Kendisi yanıcı olması gerekmese de, genellikle oksijen vererek diğer maddelerin yanmasına neden olabilen veya yanmasına katkıda bulunabilen bir sıvıdır. Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar, tutuşmayı veya basınç yükselme süresini ölçen ve tanımlanmış karışımlarla karşılaştırılan test sonuçlarına dayanarak üç zararlılık kategorisinden birine atanır.

Oksitleyici Katılar

Kendisi yanıcı olması gerekmese de, genellikle oksijen vererek diğer maddelerin yanmasına neden olabilen veya yanmasına katkıda bulunabilen bir katıdır. Bu zararlılık sınıfındaki maddeler ve karışımlar, ortalama yanma süresini ölçen ve tanımlanmış karışımlarla karşılaştırılan test sonuçlarına dayanarak üç zararlılık kategorisinden birine atanır. Günümüzde birçok işyeri zararlılık iletişimi sistemi, oksitleyicileri (katılar, sıvılar, gazlar) bir kimyasallar sınıfı olarak kapsamaktadır.

Oksitleyici (oksidan) maddeler, kendileri yanıcı olmasa bile ortamdaki oksijen miktarını artırarak yanıcı maddelerin çok daha kolay ve şiddetli yanmasına neden olan kimyasallardır. Etiketlerinde GHS03 (Alev Üstünde Çember) piktogramı ile belirtilirler.

Bu maddelerle çalışırken dikkat edilmesi gereken Önlem (P) İfadeleri şunlardır:

---

Oksitleyici Madde Önlem İfadeleri

Oksitleyiciler (Örn: Hidrojen Peroksit, Nitrik Asit, Potasyum Permanganat) için kullanılan standart güvenlik prosedürleri şunlardır:

1. Korunma ve Önleme (Prevention)

Bu kodlar, bir yangının tetiklenmesini önlemek için tasarlanmıştır.

Kod	İfade	Açıklama
P210	Isıdan, kıvılcımdan, alevden, sıcak yüzeylerden uzak tutun. – Sigara içilmez.	Oksitleyiciler ısı ile temas ettiğinde bozunarak oksijen açığa çıkarabilir.
P220	Kıyafetlerden ve diğer yanıcı malzemelerden uzak tutun.	Pamuklu bezler veya kağıtlar oksitleyiciyle temas ederse kendiliğinden tutuşabilir.
P221	Yanıcılarla karışmasını önlemek için her türlü önlemi alın.	Yağ, gres veya solventlerle temas şiddetli patlamalara yol açabilir.
P280	Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu kullanın.	Birçok oksitleyici aynı zamanda aşındırıcı (korozif) özellik taşır.
P283	Ateşe/aleve dayanıklı giysi giyin.	Büyük miktarlarda oksitleyici ile çalışırken statik elektrik veya ısıya karşı koruma sağlar.

2. Müdahale ve Yangın Durumu (Response)

Oksitleyicilerin dahil olduğu bir yangın normal bir yangından çok daha farklı ve tehlikelidir.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P306+P360	GİYSİLERLE TEMAS HALİNDE: Kirlenmiş giysileri ve cildi derhal bol suyla yıkayın.	Giysiler kuruduğunda oksijenle doygun hale gelip aniden parlayabilir.
P370+P378	Yangın durumunda: Söndürme için bol su kullanın.	Oksitleyici yangınlarında CO2​ veya köpük bazen yetersiz kalabilir; ana amaç soğutmadır.
P371+P380+P375	Büyük yangın durumunda: Alanı boşaltın ve uzaktan müdahale edin.	Patlama riski çok yüksektir.

3. Depolama ve Saklama (Storage)

Lojistik süreçlerde dikkat edilmesi gereken kritik kurallar.

Kod	İfade	Açıklama
P405	Kilit altında saklayın.	Yetkisiz kişilerin yanlış karışımlar yapmasını engellemek içindir.
P410	Güneş ışığından koruyun.	Isı, oksitleyicinin dengesini bozarak kabın içinde basınç artışına neden olur.
P420	Diğer malzemelerden uzakta depolayın.	Altın Kural: Yanıcı maddelerle (solventler, yağlar) asla aynı rafta bulunmamalıdır.

2. Sağlık Tehlikesi Piktogramları

• AKUT TOKSİSİTE TEHLİKE İŞARETİ / ZEHİRLİ MADDE TEHLİKE İŞARETİ-GHS06

Yutulduğunda, solunduğunda veya ciltle temas ettiğinde çok küçük miktarlarda bile anında zehirlenmeye veya ölüme yol açabilen kimyasalları belirtir.

Kimyasal güvenlik sisteminde Kuru Kafa (GHS06) piktogramı, Akut Toksisite (zehirlilik) durumunu simgeler. Bu işareti taşıyan maddeler ağız yoluyla yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda çok düşük dozlarda bile ciddi zehirlenmelere, kalıcı hasarlara veya ölüme yol açabilir.

Akut Toksisite (GHS06) Önlem İfadeleri

Bu ifadeler genellikle H300, H310, H330 (öldürücü) veya H301, H311, H331 (toksik) kodlarıyla birlikte kullanılır.

1. Korunma ve Önleme (Prevention)

Zehirli maddeye maruz kalma riskini sıfıra indirmek için tasarlanmıştır.

Kod	İfade	Açıklama
P260	Tozunu/dumanını/sisini/buharını solumayın.	Akciğerlerden kana hızlı karışan zehirli gazlara karşı hayati kuraldır.
P262	Gözle, ciltle veya kıyafetle temas ettirmeyin.	Maddenin cildinizden emilmesini veya kıyafet yoluyla taşınmasını engeller.
P264	Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın.	Görünmeyen kalıntıların yiyeceklere veya ağza bulaşmasını önler.
P270	Bu ürünü kullanırken hiçbir şey yemeyin, içmeyin.	Kazara yutma (ingestion) riskini ortadan kaldırır.
P280	Koruyucu eldiven/kıyafet/gözlük/yüz siperi kullanın.	Maddeye özel (geçirgen olmayan) ekipman kullanımı zorunludur.
P284	Yetersiz havalandırma durumunda solunum koruyucu kullanın.	Gaz maskesi veya bağımsız solunum cihazı gerekebilir.

2. Müdahale ve İlk Yardım (Response)

Zehirlenme şüphesi veya teması durumunda yapılacak acil işlemler.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P301+P310	YUTULDUĞUNDA: Derhal ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru arayın.	Vakit kaybetmeden tıbbi müdahale başlatılmalıdır.
P302+P350	CİLTLE TEMAS: Hafifçe bol sabun ve su ile yıkayın.	Cildi tahriş etmeden maddeyi uzaklaştırın.
P304+P340	SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes almasını sağlayın.	Zehirli atmosferden uzaklaştırmak ilk adımdır.
P321	Özel müdahale gerekli (Etiketteki tıbbi tavsiyeye bakın).	Bazı zehirler için spesifik panzehirler (antidotlar) gerekebilir.
P361	Kirlenmiş tüm giysileri hemen çıkarın.	Giysilerin cilde daha fazla zehir sızdırmasını önler.

3. Depolama ve Bertaraf (Storage & Disposal)

Lojistik güvenlik kuralları.

Kod	İfade	Açıklama
P403+P233	İyi havalandırılmış bir alanda, kabı sıkıca kapalı tutun.	Kapalı alanda zehirli gaz birikmesini önler.
P405	Kilit altında saklayın.	Yanlışlıkla dokunulmasını veya kötü niyetli kullanımı engeller.
P501	İçeriği/kabı tehlikeli atık yönetmeliğine göre bertaraf edin.	Kesinlikle evsel atıklarla veya lavaboya karıştırılmamalıdır.

KRONİK SAĞLIK TEHLİKESİ İŞARETİ-GHS08

Uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açan kimyasallardır. Kanserojenler, genetik mutasyona yol açanlar (mutajenler), üreme sistemine zarar verenler, solunum yolu hassasiyeti yaratanlar ve belirli hedef organlarda toksisiteye neden olan maddeler için kullanılır.

Kimyasal güvenlik sisteminde Sağlık Tehlikesi (GHS08) piktogramı, maddenin vücut üzerinde kronik (uzun vadeli) veya ciddi spesifik etkileri olduğunu simgeler. Bu işareti taşıyan maddeler kanserojen, mutajen, üreme sistemine zararlı veya solunum yolu hassaslaştırıcı olabilir.

Sağlık Tehlikesi (GHS08) Önlem İfadeleri

Bu ifadeler genellikle H340 (Genetik hasar), H350 (Kanser), H360 (Üreme sistemine zarar) veya H370 (Belirli organ hasarı) gibi ağır kodlarla eşleşir.

1. Korunma ve Önleme (Prevention)

Bu kodlar, görünmez ve uzun vadeli hasarlardan korunmak için en kritik aşamadır.

Kod	İfade	Açıklama
P201	Kullanmadan önce özel talimatları okuyun.	Maddenin spesifik risklerini (örn: kısırlık veya kanser riski) anlamak şarttır.
P202	Tüm güvenlik önlemleri okunup anlaşılmadan elleçlemeyin.	Bilinçsiz kullanım geri dönülemez sağlık sorunlarına yol açar.
P260	Tozunu/dumanını/gazını/buharını solumayın.	Akciğerlerde kronik hastalık veya organ hasarı riskine karşı kuraldır.
P280	Koruyucu eldiven/kıyafet/gözlük/yüz siperi kullanın.	Cilt yoluyla emilip organlara ulaşan maddelere karşı bariyer sağlar.
P284	[Yetersiz havalandırma durumunda] solunum koruyucu kullanın.	Profesyonel filtreli maskelerin kullanımı zorunludur.

2. Müdahale ve İlk Yardım (Response)

Kronik etkiler hemen görülmese de maruziyet sonrası yapılması gerekenleri içerir.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P308+P313	Maruz kalınma veya etkileşme halinde: TIBBİ YARDIM ALIN.	Belirti olmasa dahi ciddi bir maruziyet durumunda doktora başvurulmalıdır.
P304+P340	SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes almasını sağlayın.	Akut bir solunum sıkıntısı durumunda ilk müdahaledir.
P342+P311	Solunum güçlüğü yaşanırsa: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru arayın.	Alerjik veya astmatik reaksiyonlar için acil tıbbi destek gereklidir.

3. Depolama ve Bertaraf (Storage & Disposal)

Lojistik süreçte çevreyi ve insanları korumayı amaçlar.

Kod	İfade	Açıklama
P405	Kilit altında saklayın.	Bu kadar riskli maddelerin yetkisiz ellere geçmesi felaketle sonuçlanabilir.
P501	İçeriği/kabı tehlikeli atık yönetmeliğine göre bertaraf edin.	Toprağa veya suya karışması, ekosistem üzerinden insan sağlığını yıllarca tehdit eder.

• ÜNLEM TEHLİKE İŞARETİ / OLASI SAĞLIK ETKİSİ İŞARETİ– GHS07

Daha düşük seviyeli (kuru kafa piktogramına kıyasla) akut toksisiteye sahip, ciltte veya gözde tahrişe yol açan, cilt hassasiyeti yaratan veya solunum yolunu tahriş eden kimyasalları belirtir.

Kimyasal güvenlik sisteminde Ünlem İşareti (GHS07) piktogramı, genellikle düşük şiddetli ancak dikkat edilmesi gereken sağlık tehlikelerini ve ozon tabakasına yönelik riskleri temsil eder. Cilt tahrişi, alerjik reaksiyonlar ve solunum yolu irritasyonu gibi durumlar bu sınıfa girer.

Tahriş Edici ve Zararlı Madde (GHS07) Önlem İfadeleri

Bu ifadeler genellikle H302 (Zararlı), H315 (Cilt tahrişi), H317 (Alerji) ve H335 (Solunum tahrişi) kodlarıyla birlikte kullanılır.

1. Korunma ve Önleme (Prevention)

Günlük kullanımda riskleri minimize etmek için gereken temel tedbirlerdir.

Kod	İfade	Açıklama
P261	Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının.	Akciğerlerin tahriş olmasını ve alerjik reaksiyonları önlemek içindir.
P264	Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın.	Ciltte kalan kimyasalın gözlere veya gıdalara bulaşmasını engeller.
P271	Sadece dışarıda veya iyi havalandırılan bir alanda kullanın.	Buharların kapalı alanda birikip baş dönmesi veya tahriş yapmasını önler.
P272	Kirlenmiş çalışma kıyafetlerini iş yerinin dışına çıkarmayın.	Alerjenlerin eve veya diğer alanlara taşınmasını engeller.
P280	Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın.	Cilt ve göz temasını kesmek için en temel bariyerdir.

2. Müdahale ve İlk Yardım (Response)

Temas veya maruziyet sonrası hasarı durdurmak için yapılması gerekenler.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P302+P352	CİLTLE TEMAS: Bol sabun ve su ile yıkayın.	Kimyasalın cilt altına nüfuz etmesini durdurmak için hızlı yıkama yapılmalıdır.
P305+P351+P338	GÖZLE TEMAS: Su ile birkaç dakika durulayın. Varsa lensleri çıkarın.	Göz tahrişini azaltmak için gözler açık şekilde bol suyla yıkanmalıdır.
P333+P313	Ciltte tahriş veya kaşıntı oluşursa: TIBBİ YARDIM ALIN.	Alerjik reaksiyonların büyümemesi için doktor kontrolü şarttır.
P304+P340	SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes almasını sağlayın.	Solunum yolu tahrişinde kişiyi derhal kirli ortamdan uzaklaştırın.
P312	Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru arayın.	Yutma veya aşırı soluma durumunda genel bir önlemdir.

3. Depolama ve Bertaraf (Storage & Disposal)

Kod	İfade	Açıklama
P403+P233	İyi havalandırılmış bir alanda, kabı sıkıca kapalı tutun.	Kimyasalın havaya karışmasını ve ortamın kokmasını engeller.
P501	İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal mevzuata uygun bertaraf edin.	Çevreye (özellikle ozon tabakasına) zarar vermesini önlemek içindir.

3. Çevresel Tehlike Piktogramları

• ÇEVRESEL TEHLİKE İŞARETİ -GHS09

Sucul ortama (balıklar, algler, kabuklular vb.) anında veya uzun vadede toksik etki yapan, doğada birikme potansiyeli olan kimyasalları belirtir.

Çevre Tehlikesi (GHS09) Önlem İfadeleri

Bu ifadeler genellikle H400 (Sucul ortamda çok toksik), H410 (Çok toksik ve kalıcı etki) ve H411 (Toksik ve kalıcı etki) kodlarıyla birlikte kullanılır.

1. Korunma ve Önleme (Prevention)

Doğayı korumak için operasyon sırasında alınması gereken tedbirlerdir.

Kod	İfade	Açıklama
P273	Çevreye verilmesinden kaçının.	Maddenin havaya, suya veya toprağa bilinçsizce salınmasını engellemek temel kuraldır.

2. Müdahale ve Temizlik (Response)

Sızıntı veya dökülme anında doğayı kurtarmak için yapılacak müdahaleleri içerir.

Kod	İfade	Uygulama Notu
P391	Döküntüleri/sızıntıları toplayın.	Dökülen madde kanalizasyona ulaşmadan uygun emici malzemelerle (talaş olmayan, inorganik) hapsedilmelidir.

3. Depolama ve Bertaraf (Storage & Disposal)

Ürünün ömrü bittiğinde veya saklanırken dikkat edilmesi gereken lojistik kurallar.

Kod	İfade	Açıklama
P501	İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal mevzuata uygun bertaraf edin.	Kritik: Boş ambalajlar dahi kontamine atık sayılır ve özel atık yönetimine tabidir.

Önemli Hatırlatma: GHS09 piktogramını taşıyan kimyasalları (Örn: Bazı tarım ilaçları, ağır metaller, bazı çözücüler) asla lavaboya dökmeyin. Bu maddeler su arıtma tesislerinde tam olarak filtrelenemez ve içme sularına veya deniz canlılarının bünyesine karışarak besin zinciri yoluyla tekrar soframıza geri döner.

Güvenli Çalışma İçin 3 Altın Kural

Kimyasal uyarı işaretlerini bilmek kadar, bu ürünlerle çalışırken doğru alışkanlıklara sahip olmak da kritiktir:

1. Etiketi Asla Sökmeyin: Ürünleri orijinal ambalajlarında saklayın. Başka bir kaba aktarım yapıyorsanız (örneğin sprey şişesine), yeni kabı mutlaka etiketleyin.
2. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Şarttır: Özellikle GHS05 (Aşındırıcı) ve GHS06 (Kuru Kafa) işaretli ürünlerle çalışırken uygun nitril eldivenler ve koruyucu gözlükler “öneri” değil, “zorunluluktur”.
3. Doğru Depolama: Oksitleyiciler (GHS03) ile Yanıcıları (GHS02) asla aynı rafta yan yana koymayın. Kimyasalların alfabetik olarak değil, birbiriyle olan tepkime risklerine göre (uyumluluk tablosuna göre) depolanması gerekir.

Güvenlik Bilgi Formu (SDS) Hayat Kurtarır: Kullandığınız endüstriyel kimyasalların tam tehlike profilini görmek için her zaman ürünün SDS (Güvenlik Bilgi Formu) belgesini inceleyin. Bu belgeler 16 bölümden oluşur ve maruziyet anında hayat kurtaracak ilk yardım bilgilerini içerir.

Mevzuata (Türkiye’deki SEA veya Avrupa’daki CLP yönetmeliğine) tam uyumlu bir kimyasal ürün etiketi hazırlarken, etiketin üzerinde bulunması zorunlu olan 6 temel bölüm vardır.

Solusyon Market üzerinden veya doğrudan satışı yapılacak bir ürün için hazırladığım tam uyumlu bir etiket taslağını (İzopropil Alkol örneği üzerinden) aşağıda bulabilirsin.

Bir Kimyasal Etiketinin Mevzuata Uygun Olması İçin Gereken 6 Temel Öge:

Madde veya Karışımın Kimliği: Ürünün tam ticari adı ve içerikteki tehlikeli maddenin ismi. Varsa CAS veya EC numarası.

1. Uyarı Kelimesi (Signal Word): Tehlikenin büyüklüğüne göre sadece tek bir kelime kullanılır: TEHLİKE (yüksek risk) veya DİKKAT (daha düşük risk). İkisi aynı anda kullanılmaz.
2. Zararlılık İşaretleri (Piktogramlar): Kırmızı çerçeveli, beyaz zemin üzerine siyah semboller (Örnekteki ürün için Alev ve Ünlem işareti).
3. Zararlılık (H) ve Önlem (P) İfadeleri: Ürünün Güvenlik Bilgi Formu’na (SDS) birebir uygun olarak seçilmiş standart ifadeler. Bu cümlelerin kelimeleri değiştirilemez, mevzuattaki çevirisiyle birebir yazılmalıdır.
4. Tedarikçi Bilgileri: Üretici, ithalatçı veya dağıtıcı firmanın yasal adı, açık adresi ve telefon numarası.
5. Nominal Miktar: Halka veya perakendeye satılan ambalajın içindeki net miktar (hacim veya ağırlık olarak).